Veli Baba Türbesi
Beyler Efendi Türbesi
Akçahatipler köyünde bulunan Beyler Efendi Türbesi, çocuğu olmayanların ziyaret ettiği ve kurban adadıkları kutsal bir yerdir. Burada türbede yatan zatın yüzü suyu hürmetine dua edilir, daha sonra koyun, tavuk, horoz kesilir35. Burası, köy halkının içerisinde Ehli Beyti sevenler tarafından yaptırılıp bakımını üstlendiği ve korudukları kutsal ziyaret yeridir. Türbe, köyün tarihine şahitlik eden iki yüz yıllık köy camisinin de bulunduğu köy mezarlığının içinde yer almaktadır. Mezar kubbe şeklinde oluşturulmuş kapalı bir yapının içerisinde bulunmaktadır. Burası günümüzde ziyaret edilip insanların şifa ve umut aradıkları bir mekandır. Türbeye, Beylerbeyi Türbesi denilmekle beraber buraya hasta, çocuğu olmayan insanların, özellikle Çarşamba ve Cuma günleri getirilerek türbenin kuzey tarafında dua edip, adak adayarak şifa arandığı anlatılır.
Hasan Matı Türbesi
Durmuşlar köyünde bulunan Hasan Matı Türbesi’ne çocuğu olmayan kadınlar gelmektedir. Dua ettikten sonra buradaki camın kenarına bozuk para atıp, türbenin olduğu yere bez bağladıkları anlatılır37. Çürükçüoğlu Mahallesinde bulunan Hasan Matı Türbesi bölgede ziyaret edilen önemli kutsal yerlerden birisidir38. Bu türbenin tarihi ve geçmişi hakkında kesin bir bilgi bulunmamasına rağmen, türbenin geçmişinin çok eskilere dayandığı söylenmektedir. Türbe köy camisinin avlusu içerisinde yer almaktadır. Buraya özellikle yağmur duası, çocuk dileme ve kulağı ağrıyan çocuklar için gelindiği anlatılır.
Kız Türbesi
Aşağı İhsaniye köyündeki türbe, ormanlık bir alan içerisinde olduğu söylenen Kız Türbesi ya da Kız Mezarı olarak bilinen yerdir. Burada yatanın bir kız olduğu ve buraya çeşitli dualar için insanların geldikleri ve Allah’tan, buranın yüzü suyu hürmetine şifa bekledikleri, anlatılmaktadır. Yapılan duaların da kabul olunduğuna inanılmaktadır.
Abaza Türbesi
Basat köyünde bulunan Abaza Türbesinde kimin yattığına dair kesin bir bilgi yoktur. Bu türbede yatan kişinin Abazalardan biri olabileceği söylenmektedir. Köy meydanında yer alan tarihi caminin olduğu yerde bulunan bu türbe, artık günümüzde fiziki varlığını kaybetmiştir. Türbenin olduğu yer tamamen yıkılıp kaybolmuş olup yerinde küçük taşlardan oluşan moloz yığını bulunmaktadır. Bu türbeye genellikle yağmur duası ve çocuk dilemek için gelinip ziyaret edildiği anlatılır.
Muratlar Türbesi
Esenyurt köyüne bağlı Demirciler Mezarlığı yolu üzerinde bulunan Muratlar Türbesi merkezden yaklaşık sekiz, on km uzaklıkta yer almaktadır. Araçların geliş gidiş yol güzergahında olan bu türbe günümüzde ziyaret edilmektedir. Fakat burada bulunan mezarın define meraklısı insanların yüzünden tahrip edildiği tespit edilmiştir. Mezarın etrafında meşe ve sarmaşık ağaçları bulunmaktadır. Buradaki meşe ağacına insanların kırmızı bezler bağladıkları görülür. Muratlar Türbesinin anlamı, buraya genellikle evlenmek için gelen kızların dilek dileyip ağaca kırmızı kurdele asarak kısmetin açılmasından, murada ermesinden gelmektedir.
Demirci Dede Türbesi
Kalaycıoğlu köyünde merkezden yaklaşık on iki, on üç km uzaklıkta bulunan Demirci Dede Türbesi, bölge insanının günümüzde ziyaret ettiği kutsal bir yerdir44. Demirci Dede sadece köy halkı tarafından değil aynı zamanda dışarıdan gelen insanlar tarafından da sıkça ziyaret edilir. Burada köy halkından yaşlı bir kadın özellikle hasta çocukları getirerek şifa için bir takım uygulamalar gerçekleştirmektedir.
Mercimek Dede
Kışla köyündeki Türbe Tepe olarak geçen yer, Mercimek Dede Türbesidir. Burası köy halkının eskiden beri sık sık ziyaret edip, dua ettiği kutsal bir bölgedir. Mercimek Dede Türbesi günümüzde işlevini yitirmiş olup köy halkının göç etmesi ve türbe etrafında eskiden yapılan çiftçiliğin artık yapılmaması suretiyle de önemini kaybedip yok olmaya yüz tutmuştur. Kışla köyünde bulunan bu kutsal yerin dışında, 1915 yılına ait yıkık durumda olan bir kilise, Hristiyan mezarları, tarihi Roma köprüsü ve eski adı Değirmenözü’nden gelen değirmenleri ile köyün köklü bir geçmişe sahip olduğunu gösteren birçok kültürel hazineleri bulunmaktadır.
Şeyh Yabalı Baba
Perşembe beldesinin Koramanlar köyünde bulunan Şeyh Yabalı Baba Türbesi yörenin önem arz eden kutsal bir yeridir. Burada yatan zat hakkındaki bilgilere Kültür Bakanlığının Kastamonu Müze Müdürlüğü’nde yapılan araştırmalar sonucunda ulaşıldıktan sonra burası bir türbe şeklinde üstü kapalı hale getirilip düzenlenmiştir. Köy camisi ve köy mezarlığının ortak bir avlusu içerisinde bulunan türbenin ismi camiye de verilmiş olup eski adı Gremedes olan caminin ismi de Şeyh Yabalı Baba Camisi olarak değiştirilmiştir. Türbenin içerisinde yatan zat hakkında iki tane yazı vardır. Bu yazılardan birinde zatın kerametini anlatan bir hikayesi anlatılırken diğerinde ise Yabalı Baba’ya ait hikmetli sözler yer almaktadır.
Muharrem Hoca Türbesi
Muharrem Hoca Türbesi ilçeye bağlı Şeyhler köyünün Merkez Mahallesinde köy halkından birine ait evin alt katında bulunmaktadır. Bu türbe bölge açısından oldukça önem arz etmekte olup bazı hastalıklar ve hayvan sağaltmak için gidilen özel bir yerdir. Bu türbenin yakınında beş yüz yaşında olduğu söylenen bir de kavlan ağacı vardır.
Şeyhoğlu Türbesi
Şeyhoğlu köyünün Şeyhoğlu Mahallesinde bulunan türbe, günümüzde orman içerisinde ağaçların ve çalıların arasında kalarak varlığını kaybetme noktasına gelmiş yörenin kutsal yerlerindendir. Şeyhoğlu Türbesi’nin hikayesi oldukça eski ve tarihidir. Zamanında buraya Çaycuma’ya bağlı köylerin halkından insanların gelerek yağmur duası ve gelişmemiş çocuklar için türbede birtakım uygulamalar yaptıkları anlatılır. Türbe yakınlarında manevi bir kuvvete sahip olduğu söylenen bir kuyu bulunmaktadır. Eskiden yöre halkının yağmur yağmadığı vakitlerde bu kuyunun etrafında toplanarak dua ettikleri nakledilir.
Çekirgeler Türbesi
Çaycuma ilçesinin Yeşilköy Merkez Mahallesi; eski adıyla Çekirgeler olarak bilinen yer, ilçeden yaklaşık yirmi beş km mesafede bulunmaktadır. Burada kime ait olduğu bilinmeyen bir mezar bölge halkı açısından önem taşır. Türbenin bulunduğu yer, köy halkından bir şahsın evinin bahçesinde bulunmaktadır. Fakat mezarın şekline bakıldığı zaman bu mezarın baş tarafında genellikle sahabenin, İslam dinini yaymak için diyardan diyara göç eden din alimlerinin ve askerlerin mezarlarında bulunduğu söylenen bir dilek taşının yer aldığı görülmektedir. Bu mezarın hemen alt tarafında bulunan bir alanda da Osmanlı dönemine ait taşların bulunduğu, bunlardan bazılarının sarıklı bir şekilde mezar taşı olduğu belirtilmektedir.
Saltukova beldesine bağlı Düz köyünde, Yeşil Türbe içerisinde Selahaddin Eyyubi’nin amcası Horasan Erenlerinden Zeynel Abidin’in ve onun yanında ismi bilinmeyen talebesinin mezarının yer aldığına inanılır. Yeşil Türbe, etrafı yeşil boyalı bir beton ile çevrilmiş olup girişinde bir tane gri renkli demir kapısı bulunmaktadır. Türbede bulunan iki mezar günümüzde mermer ile yapılmış ve üzerlerine bilgileri yazılmıştır. Türbenin içindeki ağaçlardan birine mavi tabela ile Yeşil Türbe yazarak belirtilmiştir. Türbede asırlık üç tane meşe ağacı bulunmaktadır. Yerinin bir rüya yolu ile tespit edilmiş olduğu anlatılır.
Çaycuma’nın Dağüstü köyünde bir türbe bulunmaktadır.
Kaynak ;Zonguldak Evliyaları , Abdulhalim Durma
