Erzurum – Aziziye – Kahramanlar köyü kabristanında
İsmail Hakkı Efendi (1875-1948), ilçeye beş km. mesafede bulunan ve eski ismi Karaz olan Kahramanlar köyünde dünyaya gelir. Annesi Hafız Mavi Hanım, babası Recep Efendidir. Babası sahibü’l hayrat bir zattır. Oğlunu iyi bir tahsil alması için Bayburtlu Müderris Hacı Cafer Efendiye teslim eder ve İsmail Hakkı Efendi on beş yıl boyunca Cafer Efendiden Kuran, Tecvit, Sarf, Nahiv, Mantık, Hadis, Tefsir ve Fıkıh dersleri yanında Farsça da görerek ilk icazetini alır. Müderris Cafer Efendinin Hasankale’ye müftü olarak gidişinden sonra, Hakkı Efendi daha sonra Erzurum Çukur Zeynel Medresesinde meşhur müderrislerden Yetim Hoca ismiyle anılan Mustafa Zihni Efendinin rahlesinde ikinci icazetini alır.
Yirmi iki yaşlarında iken pederi, İsmail Hakkı Efendiyi Yeşilyayla (Arzıtı) köyünden şehit Binbaşı İbrahim Bey’in kızı Halime Hanımla evlendirir. Bu izdivaçtan dört çocuğu olur. Oğulları Enver ve Muhittin Beyler, kızları Mülhime ve İlhame Hanım Efendilerdir. Muhittin Bey babasından sonra irşat makamına oturarak bu görevi ömrünün sonuna kadar devam ettirir. Kabri babasının kabri yanındadır.
Bir mürşidi kamil arama yolunda olan Hakkı Efendi, Kadiri Tarikatı Şettariye kolu halifesi ve aynı zamanda da dayısı olan emekli kolağası (kıdemli yüzbaşı) Ali Rıza Efendiye intisap etmiştir. Emekli Kolağası Ali Rıza Efendi bu yörelidir. Erzurumlu sufi şair Osman Kemali Efendi de, Kolağası Ali Rıza Efendi ile tanışır ve sohbetlerine devam eder. O da Ali Rıza Efendiye intisap eder. Aynı ateşten İsmail Hakkı Efendi de nasiplenir. “Onunla gönlüm aradığını buldu. O gönlüme çeşme ruhuma selsebildi.”, der. Bu yolda pişen Hakkı Efendiye şeyhi uzun bir mektupla irşat vazifesi verir. Bu görev manzumesinden iki kıta, kısaca şöyledir.
Cem olun bir yere eyleyin sohbet,
O sohbetten bulun pek çok muhabbet,
Muhabbet Maksuda götürür sizi,
Vuslata erdirir bil cümlenizi.
Hakkı Bey deyimli meclisin gülü,
Sami’in deyimli anın bülbülü,
Her ne kadar var ise ihvanı sefa,
Hakkı beye eylesin anlar iktida.
Hakkı Efendi ömrünün sonuna kadar, şeyhinden aldığı emri yerine getirmiş, Hakk’ın emirleri ve nehiylerinin neler olduğunu her sohbetinde halka işlemiştir. Neatül-İnsan ve Nuktatüs-sır isimli nesir eserleri ve manzum divanı mevcuttur. Hakkı Efendi Kahramanlar köyü mezarlığının güney-doğusunda medfundur. Mezarı kırmızı Kamber taşı denilen taşlardan yapılmış, baş ve ayak şahideleri yıpranmış, bazı yerleri kırık dökük olup, yazıları oldukça siliktir.
Kaynak ;Erzurum Evliyaları , Abdulhalim Durma
